7 kenmerken van samengesteld gezin
Brandbrief: van bevallingsproof naar kindproof
19 februari 2016
Die andere vrouw…pffff, ik wou dat ze niet bestond!
13 juni 2016
Show all

Complexe morele problemen in het stiefgezin

Complexe morele problemen in het stiefgezin

Dit is een ingekorte versie van een artikel van Corrie Haverkort dat eerder verscheen in Counseling Magazine.

Ouders en stiefouders beginnen vol goede moed aan een nieuw gezin, maar de werkelijkheid is weerbarstig. Het samenvoegen van twee gezinnen levert onvoorziene problemen op en veel gezinnen hebben begeleiding nodig. Zowel voor ouders als hulpverleners is het belangrijk te weten wat een samengesteld gezin kenmerkt, omdat vergelijking van dit gezinstype met een kerngezin vaak tot irreële verwachtingen leidt. Elk van de zeven kenmerken1 van samengestelde gezinnen gaat gepaard aan een moreel probleem. Hoe kan een counselor ondersteunen bij deze morele problemen? In deze blog nemen we drie voorbeelden onder de loep.

 

Kenmerk: Bloedband en stiefband
Ouder en kind zijn door geboorte op een natuurlijke wijze met elkaar verbonden, maar de band tussen stiefouder en stiefkind is een verworven band.

Het morele probleem drukt zich uit in een gevoel van ‘er niet bij horen’. Veel stiefouders voelen zich eenzaam in hun nieuwe gezin. Bewust of onbewust kunnen kinderen de komst van een nieuwe partner tegenwerken. De stiefouder is de vreemde eend in de bijt, het ‘eigene’ raakt verloren en geeft een gevoel van ontheemding. Voor de ouder is het een groot moreel probleem als het kind waar je van houdt de nieuwe partner niet kan of wil accepteren.

Wees als counselor alert als je merkt dat het kind negatief spreekt over de nieuwe partner. Vraag duidelijk wat er aan de hand is en waarom de nieuwe partner niet gewenst is. Deze vraag stellen is voor veel ouders pijnlijk. Soms kan wat extra aandacht van de eigen ouder al een deel van het probleem wegnemen. Ga na wanneer de stiefouder betrokken kan en wil zijn, en wanneer en waar het kind en de ouder beter alleen gelaten kunnen worden. Als het samenleven met een nieuwe partner en kinderen niet gaat of te veel ten koste gaat van het geluk en welzijn van een van de gezinsleden, kan (tijdelijk) apart wonen een goed alternatief zijn.

 

Kenmerk: Twee culturen in een huis
Ieder gezin heeft een eigen cultuur met voor dit gezin typische voorkeuren, gewoonten en rituelen. Een samengesteld gezin staat voor de opdracht twee gezinsidentiteiten te integreren, zodat alle leden van het nieuwe gezin kunnen zeggen: “Dit zijn wij.”

Hoe ontwikkel je een nieuwe gezamenlijkheid? Een bekende valkuil is denken dat je in je nieuwe gezin net zo kunt communiceren als je gewend was. Veel stiefouders hebben het gevoel dat er twee kampen zijn onder één dak en dat men elkaar nauwelijks nader komt.

Een counselor kan suggesties doen voor het introduceren van rituelen die voor beide culturen nieuw zijn en een positieve bijdrage kunnen leveren aan de ontwikkeling van meer saamhorigheid en een gezamenlijke nieuwe cultuur. Sommige ouders maken maaltijden waarbij het hoofdgerecht uit het ene gezin komt en het toetje uit het andere gezin.

 

Kenmerk: Wonen in twee gezinnen
Kinderen van gescheiden ouders wonen niet alleen in twee huizen, maar ook in twee gezinnen – met verschillende opvoedstijlen.

De wisseling van de twee gezinnen is voor veel kinderen emotioneel zwaar. Ze moeten zich steeds aanpassen. Voor veel kinderen is het zwaar dat in een van de gezinnen, of in beide, niet gezien wordt wie ze werkelijk zijn. Het is vaak niet duidelijk wat er in de twee nieuwe gezinnen van hen verwacht wordt.

De counselor kan hier aandacht vragen voor het juiste perspectief: respecteer de eigenheid van het stiefkind. Was het altijd de jongste? Mocht het altijd specifieke taken vervullen? Kijk dan samen of er ruimte is om aan deze oorspronkelijke rol aandacht te schenken. Introduceer nieuwe regels stapsgewijs. Geef kinderen de tijd om te wennen en zich aan te passen.

 

Kwaliteiten als moreel kompas

Om een liefdevol nieuw gezin te vormen en de juiste keuzes te kunnen maken bij morele problemen, is een aantal kwaliteiten van belang.

De bereidheid om de ander werkelijk te erkennen, en niet alleen te tolereren, is een belangrijke voorwaarde. Daarnaast is verzoening met de andere ouder waardevol om te voorkomen dat conflicten uit het verleden het nieuwe gezin belasten. Soms moet je oude conflicten letterlijk opnieuw bekijken: een oude koe blijft een oude koe als je haar niet uit de sloot haalt!

Het is van groot belang dat ouders recht doen aan ieder lid van het nieuwe gezin, zo ook aan de ex-partner en de grootouders. Dit vraagt een groot inlevingsvermogen van alle leden van dat gezin. Een steeds opnieuw verplaatsen in de ander en bereid zijn om datgene wat je kiest ook op je te nemen als jij die ander zou zijn.

Met deze kwaliteiten als richtlijn voor het morele kompas, hebben zowel ouders als hulpverleners houvast bij het analyseren en oplossen van complexe morele problemen.

1 De zeven kenmerken van het samengestelde gezin worden uitgebreid behandeld in het boek: Hoe maak je een succes van je nieuwe gezin? geschreven door Corrie Haverkort, Marlijn Kooistra-Popelier en Aleide Hendrikse-Voogt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *